Home > از «آزادی اندیشه» (Page 2)

نمودهایی از سکولارشدن بدنه‌های اصلی جامعه‌ شهری ایران

/
کاظم ایزدی
درهر جامعه‌ای نظام ارزشی کنش‌های فرد اجتماعی را تعریف می‌کند و میان اعضای جامعه پیوند می‌زند و رفتار وکردارشان را نظام می‌بخشند. قصد این نوشتار بررسی این تغییرات و پیآمدهای آن در کشورمان دراین بیش از ۳۵ سال حکومت ولایت مطلقه فقیه است.

مفهوم آزادی در گفتمان نائینی

/
حسن فرشتیان
در گفتمان نائینی، بسان ادبیات سایر آزادیخواهان مذهبی دوران مشروطه، واژه «آزادی» در مفهوم رهایی از یوغ استبداد بکار برده میشد. ولی مخالفان مشروطه، این آزادی را به معنای هرج و مرج و بی بندباری تحریف میکردند.

آزادی اندیشه و مسئله جهت‌یابی

/
محمدرضا نیکفر
تمرکز این مقاله در پی‌جویی معنای آزادی اندیشه بر روی بازگویی و تفسیر نوشته‌ای است از کانت با عنوان «جهت‌یابی در اندیشه به چه معناست؟». این نوشته راهنمایی است برای تفکیک مفهومی میان آزادی اندیشه و آزادی بیان.

دین و سیاست در اندیشه ادموند برک

/
امیر یحیی آیت‌اللهی
برک پیوندی تنگاتنگ و دوسویه میان دین و سیاست برقرار می‌کند تا جایی که مدعی می‌شود که در ذهن مردمان بریتانیا کلیسا و دولت بدون یکدیگر معنایی ندارند. با اینهمه او از استقلال کلیسا در برابر دولت و از اقتدار تعیین‌کننده‌ی دولت در برابر کلیسا پشتیبانی می‌کند.

علوم اجتماعی و تحول آن در ایران

/
کاظم ایزدی 
دراین نوشتار قصد داریم پیدایش وسیرتحول علوم اجتماعیِ درایران و کارکردآن را مورد تأمل و تعمق قرار بدهیم. ببینیم علوم اجتماعی، که درغرب از نیمه ی دوم قرن گذشته شکوفا شده وکاربردهای فراوان پیداکرده است در ایران درچه زمانی و چگونه مطرح شد.

دولت الهی، اسلام و مفهوم سیاسی جهان

/
رضا بهشتی معز
ژامبه در این اثر می‌خواهد ارتباط و نسبت مثلث شیعی: باطنی‌گری عصر صفویه، حکمت عقلی و اشراقی فلاسفه وقت و نیز فقه و حقوق زعمای شریعت را نشان داده و با برجسته ساختن نقش ملاصدرا، تصویر تازه‌ای از مفهوم فلسفی/عرفانی حاکمیت در اسلام ترسیم کند.

فارسی شکر است؛ داستانِ کشاکش و چرخشِ زبانی در عصرِ تجدّد

/
داریوش آشوری
«دیباچه»‌یِ یکی بود و یکی نبود، در روزگارِ خود، یک مانیفستِ زبانی بود که اهلِ قلم را به سرکشی در برابرِ استبدادِ ادبی فرامی‌خواند. این مانیفست می‌گوید، «همان جوهرِ استبدادِ سیاسیِ ایرانی، که مشهورِ جهان است، در مادّه‌یِ ادبیات نیز دیده می‌شود.» و برایِ رهایی از استبدادِ ادبی چاره را روی آوردن به زبانِ ساده‌یِ گفتاری می‌داند.

انجمن ایران‌پژوهی

/
گفت‌‌وگو با تورج اتابکی
امروزه کنفرانس های انجمن بین‌المللی ایرانشناسی، که با شرکت تا هفتصد پژوهشگر هر دو سال یک‌بار بر پا می شود، همچنان هم‌سنگ کنفرانس‌های سالانه انجمن مطالعات خاورمیانه خوانده می‌شود.

فساد دانشگاهی در ایران

/
ر. رمضانی
در نگاهی کلی، فساد در ایران شدید و فراگیر است. این واقعیت را نه‌تنها آمارهای بین‌المللی تأیید می‌کند بلکه حتا از آنچه از درون نظام سیاسی به بیرون درز می‌کند نیز به‌خوبی نمایان است. گاه‌به‌گاه، طیِ ستیزهایی میان گروه‌های سیاسی، پرده از فسادهایی بسیار درشت کنار می‌رود.

روشنفکران لائیک در ایران معاصر 

/
فرهاد خسروخاور، محسن متقی
دهه ٦٠ روشنفکران لائیک در تلاش چیرگی بر فضای عمومی بودند امروز آنان خود را جزئی از این فضای احساس میکنند. با تامل در تاریخ تحولات حوزه روشنفکری در غرب و ایران ما شاهد پایان آرمان‌گرایی‌های انقلابی بوده و روشنفکرانی که برای خود رسالتی پیامبر گونه قائل بودند اکنون آفتاب اقبالشان در حال غروب کردن است.

انقلاب فرهنگی؛ اقدامی نادرست در مقابله با اقدام نادرست دیگری

/
محسن کديور
در اردیبهشت ۱۳۵۹دانشگاه​‌ها کانون مبارزه با رژیم جوان انقلابی و لجستیک گروه​‌های مسلح جدایی‌طلب در استان​‌های مرزی شده‌بود. دانشجویان مسلمان انقلابی با هدف مقطعی و کاملاً سیاسی تعطیل دفاتر گروه‌​های سیاسی یادشده در دانشگاه​‌ها اقدام به بستن دانشگاه​‌ها کردند. اقدامی نادرست در مقابله با اقدام نادرست دیگری.

رشته ادبیات و علوم انسانی محدودتر می‌شود

/
هما فریور
شاید برخی از فارغ التحصیلان علوم انسانی در مقاطعی در ایجاد موج‌های اعتراضی در کشور تأثیرگذار بوده‌اند، اما نگاهی کوتاه به تاریخ اعتراضات در ایران نشان می‌دهد که کسانی که در حوزه علوم انسانی چه در آکادمی و چه خارج از آن فعال و مؤثر بوده‌اند عمدتاً از فارغ‌التحصیلان رشته‌های غیر علوم انسانی بوده‌اند.

ظهور عرفان و افول علوم انسانی

/
علی میرسپاسی
این مقاله استدلال می‌کند که عمدتاً عرفان و تفکر صوفیانه برای تضعیف علوم انسانی در ایران مدرن به کار گرفته می‌شود، چنانکه در مورد احمد فردید، داریوش شایگان، احسان نراقی و بسیاری دیگر مصداق پیدا می‌کند.

پیوندها و تضادهای شیعه‌گری و ناسیونالیسم در ایران

/
محمد ایزدی
فقها و علمای شیعه تاریخ منطقه را تحت تاریخ اسلام و جنگ‌های داخلی آن می‌خوانند، نه بر اساس تاریخ ایران و روند تشکیل و ماندگاری آن. به همین دلیل، شیعی‌گری در مواردی با ایران‌گرایی و باستان‌گرایی ایرانی تضاد پیدا می‌کند.

یک رفرم دینی کامل؛ تاریخ اسلام مین‌گذاری شده است

/
حسن یوسفی اشکوری
راه حل مطئمن‌تر این است که یک رفرم دینی کامل در جوامع اسلامی ایجاد شود. در این رفرم لازم است به تعبیر اقبال لاهوری مسلمانان در کل دستگاه مسلمانی‌شان تجدید نظر کنند و مؤمنان «ناهمزمانی» را رها کرده و به «درزمانی» برسند.

جمهوری اسلامی، پروژه‌ای برای پیوند ملت با امت

/
بابک مینا
آنچه امروز به‌درستی «ملی‌گرایی شیعی» می‌خوانیم، پدیده‌ای نیست که به طور ناگهانی و از عدم ظهور کرده باشد، بلکه از ابتدا به گونه‌ای بالفعل در تخیل سیاسی نظریه‌پردازان و بنیان‌گزاران اصلی اسلام‌گرایی شیعی از جمله خود آیت الله خمینی حضور داشت.

نسبت دین و سیاست؛ رالز در برابر اشمیت

/
میثم بادامچی
پاسخ‌های میثم بادامچی به دو پرسش‌ وب‌سایت آزادی اندیشه درباره رابطه اسلام و سیاست: صورت‌بندی اشمیتی و ضد لیبرال از امر سیاسی راه را بر پیوند میان مذهب و رادیکالیسم می‌گشاید، ولی صورت‌بندی رالزی و لیبرال این راه را می‌بندد.

چرا مذهب با رادیکالیسم پیوند می‌خورد؟

/
حسن فرشتیان
پاسخ‌های حسن فرشتیان به دو پرسش‌ وب‌سایت آزادی اندیشه درباره رابطه اسلام و سیاست: پنهان شدن دین، تفاسیر و پروژه‌های دین را نیز پنهان می‌کند. «امر پنهانی» از نقد مصون می‌ماند و زمینه‌های رادیکال شدن آن فراهم می‌شود.

مطالعات زنان در ایران: چالش‌های تولید دانش درباره زنان

/
هدی فریور، شیوا رمضانی
هدی فریور، شیوا رمضانی- مطالعات زنان به عنوان یکی از رشته‌های دانشگاهی دچار تغییرات اساسی شده است؛ آن هم با اهدافی از قبیل جلوگیری از ترویج اندیشه‌های فمینیستی، بومی‌سازی محتواهای درسی این رشته با نگاه به فرهنگ اسلامی و ایرانی، تربیت نیروی متخصص برای سیاست­گذاری و اجرای سیاست‌ها در حوزه «زن‌وخانواده».

سير تحول دبيرستان​‌های فرهنگ ویژه علوم انسانی

/
سنّت بنیاد مدرسه به منظور تربیت دانش‌آموزان با ویژگی‌های اسلامیِ مد نظر بنیان‌گذاران‌شان، مختص به بعد از انقلاب ۵۷ نیست. در سال ۱۳۳۵ یعنی سه سال پس از کودتای ۲۸ مرداد جمعی از نیروهای مذهبی با پشتوانه مالی بازاریان متموّل، مدرسه‌ای با عنوان «علوی» تأسیس کردند.