Home > از «آزادی اندیشه»

جهانی بنشسته در گوشه‌ای ــ یارشاطر و ایران

/
فخرالدین عظیمی
یارشاطر در همدان زاده شد. خاندان او کاشانی بودند ولی به همدان و سپس کرمانشاه کوچیدند. کودکی او در پی از دست دادن پدر و مادر، در پی بیماری و در اندک فاصله‌ای از یکدیگر، با تلخی درآمیخت.

داستان دو کشور: دولت، جامعه، و سیاست جنسیتی در ایران و افغانستان

/
والنتاین مقدم / برگردان: محمدرضا ترابی
در آوریل ۱۹۷۸، افغانستان یک انقلاب سیاسی و کمتر از یک سال بعد، در فوریه ۱۹۷۹، ایران یک انقلاب اجتماعی جامع‌تر را تجربه کرد. در انقلاب ایران، زنان استاتوی قانونی و بسیاری از حقوق سیاسی و اجتماعی را که پیشتر به دست آورده بودند، از دست دادند. در حالی که در افغانستان زنان استاتوی قانونی بدست آوردند.

دولت در جامعه:‌ ژول میگدال و محدودیت‌های اقتدار دولت

/
دانیل لامباخ / برگردان:‌ سجاد سپهری
* این مقاله بخشی از شماره نهم نشریه «آزادی اندیشه» است. این نشریه را اینجا دانلود کنید. ۱. دولت غالب [1] ژول میگدال در کارنامه اصلی خود «جوامع قوی و دولت‌های ضعیف» عنوان می‌کند، «برای مایی که...
Read More

سیاست و مجازات

/
مهرداد صمدزاده
مهرداد صمدزاده ــ یکی از نشانه های مهم عصر مدرن در ایران که در انقلاب مشروطیت تبلور یافت، کنده شدن واژه سیاست از مفهوم کلاسیک آن بود که اساسا در مفهوم مجازات به کار برده می‌شد.

چپ ایرانی

/
محمدرضا نیکفر
این مقاله موضوع دولت و جامعه را از منظر تاریخ چپ ایران برمی‌رسد، آن هم در حد طرح مسئله. نسخه فارسی ابتدا در مجله “آزادی اندیشه” منتشر شده است. مقاله  در اصل به سفارش “مرکز...
Read More

تخیل (انگاره) اجتماعی و دولت در ایران

/
فرهاد خسرو خاور، سعید پیوندی، محسن متقی
چند و چون کردن پیرامون رابطه میان جامعه و دولت فقط به بحث‌های فلسفی، حقوقی و یا سیاسی تجریدی فرو کاسته نمی‌شود. از نگاه جامعه‌شناسی نهاد دولت دارای یک وجه نمادین است که به تخیل اجتماعی درباره آن و نگاه و درکی که از این نهاد در میان گروه‌های مردم وجود دارد برمی گردد.

نگاهی به کتاب تحول روایت زنانۀ عشق در ایران

/
نوشین احمدی خراسانی
نوشین احمدی خراسانی ــ جامعه ایران در دهه ۹۰، در بسیاری از حوزه‌ها از جمله سبک‌های عاشقی با دهه‌های پیش از خود، قابل قیاس نیست... پرداختن از زاویه‌ای جامعه‌شناسانه به موضوع عشق در کشور ما نیز رویکردی تازه است.

خویشکاری زنان، و فرصت‌های از دست‌رفته

/
ماندانا زندیان
نوشته‌ی زیر بر آن است تا در بازخوانی روایت زندگی‌ دکتر احسان یارشاطر ، نگاه یک شخصیت فرهنگی ایرانی را به دو زن مهم‌تر زندگی‌اش، مادر و همسر، بازاندیشی کند و دریافت او را از فردیت زن و  نقش و اثرگذاری زنان در جایگاه انسان‌هایی مستقل، و نیز مادر و همسر، برشناسد.

فلسفه‌ی سیاسیِ فمینیسم

/
اسفندیار طبری*
مشکل اصلی‌ ستم علیه زن نه تفاوت جنسی‌ بین زن و مرد بلکه سلطه مرد علیه زن است، که به خود اجازه می‌‌دهد، تفاوت بین مرد و زن را برای تقسیم مزایا به نفع مرد به گونه‌ای تغییر دهد، که مرد به طور عمده از مزایای آن سود جوید.

مکتب فرانکفورت، اقتدارگرایی، اسلام‌گرایی و سیاست لوازم آرایش

/
ژانت آفاری* و راجر فریدلند / مترجم: سایرا رفیعی
اطلاعات بسیار اندکی درباره رفتارهای عاشقانه و جنسی جوانان مسلمان عصر حاضر در خاورمیانه یا در گروه‌های مهاجران وجود دارد. فیس‌بوک ابزار جدیدی در اختیار ما گذاشته که از طریق آن توانسته‌ایم به جوانان مسلمان دسترسی پیدا کنیم. برخی از سوالات پرسش‌نامه ما در رابطه با اشتغال زنان و استفاده از لوازم آرایش متاثر از پرسش‌های مشابه در پژوهش مکتب فرانکفورت بود که در سال ۱۹۲۹ به انجام رسید.

هرمنوتیک و خوانش نواندیشان دینی از متن مقدس در ایران معاصر

/
فرهاد خسرو خاور، محسن متقی
به باور ما کار این نواندیشان دینی نوعی هرمنوتیک از بیرون یا برون نگری و نه درون نگری هرمنوتیک است. آنان به جای خواندن متن و کوشش جهت فهم و تفسیر آن تلاش می کنند تا برداشتها و دریافتها خود را به متن تحمیل کنند.

امکان اصلاح در دین اسلام

/
حسن یوسفی اشکوری
حول موضوع اصلاح و یا امتناع اصلاح در دین اسلام و یا در چگونگی و چرایی اصلاح دینی در ذهن و ادب اسلامی معاصر، موضوعا فراوانی وجود دارد که پیرامون آنها می‌باید سخن گفت.

انقلاب ۵۷: یک انقلاب خلاف دوران

/
امیر کیان‌پور
انقلاب ایران درست زمانی اتفاق افتاد که به نظر دیگر دوران انقلاب‌های بزرگ به سر آمده بود. ایرانی‌ها بزرگ‌ترین رخداد تاریخی‌شان را زمانی زندگی کردند که جهان در آستانه‌ی شنیدن وعده‌ی «پایان تاریخ» بود.

علت انقلاب، حکمت انقلاب

/
محمدرضا نیکفر
این جلسه در پاریس برگذار می‌شود، شهری با سنت انقلابی، کانون یک انقلاب دوران‌ساز، انقلاب کبیر فرانسه. من عنوان سخنرانی خود را، «علت انقلاب، حکمت انقلاب»، برگرفته‌ام از بحث‌هایی درباره رخداد تاریخی ۱۷۸۹،  آن هم در دوره اندکی پس از بروز آن.

جای‌سپاری، تصرف و بازتصرف – بحران در فضل دین و فضیلت کاهنان در هنگامه ورود به عصر جدید

/
محمدرضا نیکفر
محمدرضا نیکفر − هدف این نوشتهٴ فشرده پیش نهادن مفهوم‌هایی با اتکا بر بحث هانس بلومنبرگ درباره حقانیت عصرجدید است، با این ادعا که می‌توانیم از آنها در تحلیل موقعیت ایرانی خود بهره گیریم و این موقعیت را بهتر بشناسیم. این مقاله در شماره ششم مجله "آزادی اندیشه" منتشر شده است.

چرا شوروی فروپاشید؟

/
کاظم علمداری
در پی باز شدن فضای سیاسی در شوروی سابق، نه‌تنها ابرقدرت شوروی فروپاشید، بلکه سایر دولت‌های سوسیالیستِ متکی‌به‌خود را نیز به سقوط کشاند. دلیل‌ها و پی‌آمدهای این فروپاشی چه بودند؟

توده و نخبه از  منظر انقلاب اکتبر

/
اسفندیار طبری
لنین خود در مورد پیروزی اکتبر ۱۹۱۷ می‌نویسد که پیروزی بلشویک‌ها نتیجۀ فقدان انگیزۀ قوی منشویک‌ها درحفظ قدرت سیاسی و در مقابل، انگیزۀ قوی بلشویک‌ها در کسب قدرت سیاسی، بدون درنظرگرفتن نظر اکثریت جامعه بوده است.

جلسه سخنرانی آزادی اندیشه: تأملی بر اعتراض‌های اجتماعی اخیر در ایران

/
سخنرانان: کاظم کردوانی، ایمان گنجی، نیره توحیدی، یگانه خویی
«تأملی بر اعتراض‌های اجتماعیِ اخیر در ایران: از دیماه ۹۶ تا دختران خیابان انقلاب»، دومین جلسه سخنرانی بود که انجمن آزادی اندیشه ظرف یکسال گذشته تدارک دیده است.

روشنفکری، کنشگری، و امکانِ نقد

/
جویا آروین
روشنفکری ایرانی اگر بخواهد به اثربخشیِ درخوری دست یابد باید رهیافتِ «کنشگریِ همگرا» را سرلوحه‌ی کارِ خویش قرار دهد. چنین رهیافتی می‌تواند بسیار سرراست‌تر جامعه‌ را به آن سویی که برای همه‌ی طیف‌های روشنفکری مطلوب است پیش بَرَد.

علم دینی و اقتدار سیاسی

/
حسن یوسفی اشکوری
در این یادداشت به دو نکته به کوتاهی اشاره خواهم کرد: تبیینی از چگونگی و چرایی علم دینی و اثبات لغو بودن چنین مدعایی و دیگر پیوند پروژه علم دینی و دانشگاه اسلامی با قدرت و اقتدار ایدئولوژیک در نظام جمهوری اسلامی است.

زنان و جنسیت در تجربه شوروی

/
نیره توحیدی
یکی از وجوه نوین شوروی حولات رادیکال حقوقی به نفع بهبود موقعیت‌ زنان بود. تحولاتی که به سرعت از سال ۱۹۱۸ آغاز شد و روسیه را در زمینه حقوق زنان به کشوری پیشرو و مترقی در جهان تبدیل کرد.

درس‌های اکتبر

/
خسرو پارسا
دمکراسی صرفاً دموکراسی بورژوائی نیست. حتی نفیِ دموکراسی بورژوائی و صوری‌هم توجیه کننده‌ی ندیدن امکانات هرچند محدود آن و بهره‌برداری از آن نیست.