Home > مقاله

پیوندها و تضادهای شیعه‌گری و ناسیونالیسم در ایران

/
محمد ایزدی
فقها و علمای شیعه تاریخ منطقه را تحت تاریخ اسلام و جنگ‌های داخلی آن می‌خوانند، نه بر اساس تاریخ ایران و روند تشکیل و ماندگاری آن. به همین دلیل، شیعی‌گری در مواردی با ایران‌گرایی و باستان‌گرایی ایرانی تضاد پیدا می‌کند.

یک رفرم دینی کامل؛ تاریخ اسلام مین‌گذاری شده است

/
حسن یوسفی اشکوری
راه حل مطئمن‌تر این است که یک رفرم دینی کامل در جوامع اسلامی ایجاد شود. در این رفرم لازم است به تعبیر اقبال لاهوری مسلمانان در کل دستگاه مسلمانی‌شان تجدید نظر کنند و مؤمنان «ناهمزمانی» را رها کرده و به «درزمانی» برسند.

مرگ تدریجی دانشگاه

/
تری ایگلتون/ مترجم: محمدهادی جمالی
در همین حین که استادها به مدیران بدل می‌شوند، دانشجویان نیز تبدیل به مشتری و مصرف‌کننده می‌شوند. دانشگاه‌ها به‌منظور تأمین و حفاظت از مخارج و شهریه‌شان، یکی‌یکی در تقلا و دست‌وپا زدن غیرمحترمانه‌ای به جان هم می‌افتند. در دل این افتضاح، بیشتر از همه، این علوم انسانی است که له می‌شود.

جمهوری اسلامی، پروژه‌ای برای پیوند ملت با امت

/
بابک مینا
آنچه امروز به‌درستی «ملی‌گرایی شیعی» می‌خوانیم، پدیده‌ای نیست که به طور ناگهانی و از عدم ظهور کرده باشد، بلکه از ابتدا به گونه‌ای بالفعل در تخیل سیاسی نظریه‌پردازان و بنیان‌گزاران اصلی اسلام‌گرایی شیعی از جمله خود آیت الله خمینی حضور داشت.

نسبت دین و سیاست؛ رالز در برابر اشمیت

/
میثم بادامچی
پاسخ‌های میثم بادامچی به دو پرسش‌ وب‌سایت آزادی اندیشه درباره رابطه اسلام و سیاست: صورت‌بندی اشمیتی و ضد لیبرال از امر سیاسی راه را بر پیوند میان مذهب و رادیکالیسم می‌گشاید، ولی صورت‌بندی رالزی و لیبرال این راه را می‌بندد.

چرا مذهب با رادیکالیسم پیوند می‌خورد؟

/
حسن فرشتیان
پاسخ‌های حسن فرشتیان به دو پرسش‌ وب‌سایت آزادی اندیشه درباره رابطه اسلام و سیاست: پنهان شدن دین، تفاسیر و پروژه‌های دین را نیز پنهان می‌کند. «امر پنهانی» از نقد مصون می‌ماند و زمینه‌های رادیکال شدن آن فراهم می‌شود.

برابری و آزادی باید ترجمه‌ را تاب آورند

/
گفتگوی نیره توحیدی با جودیت باتلر/ ترجمه ماندانا زندیان
اصول جهانی عدالت، برابری و آزادی باید به زبان‌های گوناگون ترجمه، و در عین حال بر اساس فرهنگ‌های گوناگون شرح داده شوند. این برخورد نه به معنای نسبی دانستن این اصول است، نه تحمیل هنجارهای تجریدی غرب به مناطق و جنبش‌هایی که واژگان و رفتارهای متفاوتی را ترجیح می‌دهند.

پیکرِ زن ایرانی در فرهنگِ اسید پاشی

/
رضا کاظم‌زاده
در جامعه ما سرکوب افکار و احساسات و واپس راندن آن به ناخودآگاه جمعی ایرانی، از ضایعات تروماتیک تابو ساخته است؛ تابوهایی که همه ی ما تحت تاثیرات روانی آن زندگی کرده و نفس می کشیم.

۱۰ نکته درباره دموکراسی

/
محمدرفیع محمودیان
دموکراسی همیشه رادیکال است. دموکراسی همیشه به گفته رانسیر برهم زننده نظم و ساختارهای شکل گرفته بسته سیاسی و اجتماعی است. دموکراسی رادیکال دموکراسیِ تبلور یافته در همه عرصه های زندگی است.

امتناع نظری و عملی علم دینی

/
حسن یوسفی اشکوری
علم ماهیتاً و موضوعاً دینی‌شدنی نیست مگر به اعتبار ثانوی. همان‌ گونه که دین هم ماهیتاً و موضوعاً علمی‌شدنی نیست مگر به اعتبار ثانوی. زیرا که علم و دین دو موضوع متفاوت‌اند و متمایز و هریک کارکرد ذاتی خاصی دارند.

روشنفکری دینی و مسئله شرّ

/
محمدرضا نیکفر
محمدرضا نیکفر − در این نوشته درباره موضع دین در قبال مسئله شر بحث می‌شود و در مورد اسلام از آمیختگی آن با شرارت سخن می‌رود.

آزادگی از دیدگاه رازی: خرد در ستیز با پیامبری و دین

/
آرش جودکی
رازی تنها کسی است که در درازنای تاریخ فرهنگی ما بر پایه‌ی گمانه‌ی برابری هوش، و نه تنها خرد، سروری پیامبران و امامان را به پرسش کشیده است. چنین انگاره‌ای می‌تواند امروز چشم‌انداز دیگری در برابر اندیشه‌ی سیاسی بگشاید.

زبانِ تجدّد

/
داریوش آشوری
پیدایش و گسترشِ نهادهایِ مدرن، وام‌گیریِ معنا از راهِ ترجمه یا وام‌گیریِ واژه، به‌ویژه از زبانِ فرانسه، راهي ناگزیر برایِ گشودنِ زبانِ فارسی به رویِ جهانِ مدرن و زبانِ آن بود. این زبان اگرچه نام‌اش هنوز فارسی بود، در حقیقت، زبانِ دورگه‌اي بود.

جایگاه سخن آرامش دوستدار

/
احمد امينيان
يکی از آفت های جامعه باز در حال حاضر خلط عقيده و کارشناسی است. چيزی که باعث می شود دست آورد های کارشناسانه جايگاه سخن فهميده نشوند.

نیکی کدی و آثارش

/
نیره توحیدی
این نوشته را براساس منابعی تهیه کرده­‌ام که خود پروفسور کدی در اختیارم گذارده است. از آن جمله است مصاحبه­‌ای که دو تن از همکارانم فرزانه میلانی و نانسی گلیگر، چند سال پیش به زبان انگلیسی با او صورت دادند که بخش­‌هایی از آن را نقل می‌کنم.

در انتظار انقلاب جنسی

/
سیما راستین
آیا حقیقتا جامعه ایران در آستانه یک انقلاب جنسی قرار دارد؟ نشانه‌هایی که ظهور یک انقلاب جنسی در ایران را تداعی می‌کنند، چیستند و چه معنایی دارند؟

دموکراسی و آزادی بیان

/
آرش نراقی
چرا جوامع بشری رفته رفته به سوی نظام های تصمیم گیری دموکراتیک متمایل می شوند؟ کدام ویژگی‌هاست که دموکراسی را بر دیگر شیوه های تصمیم گیری جمعی برتری نسبی می بخشد؟

حقوق بشر و احكام اجتماعی اسلام

/
حسن یوسفی اشکوری
فقه و احكام اسلامي با توجه به مباني و محكمات خداشناسي و انسان­شناسي و اصول اخلاقي و فلسفه عدالت در قلمرو جامعه و حقوق آن، به طور كلي با فلسفه و جهت­گيری و غايت و مواد اعلاميه جهاني حقوق بشر سازگار است

در ستایش روشنفکر قرن بیست و یکم

/
عطا هودشتیان
ایران در موقعیت تاریخی پست‌مدرن قرار ندارد. با اینحال برخی نحله‌های روشنفکرانه عزلت طلب، دل زدگی خود را از جامعه با عاریت های به روز شده پست مدرن توجیه می‌کنند.

نظام سیاسی، هنر و سانسور

/
رضا کاظم زاده
از فردای انقلاب، رویارویی میان مدعیان "هنر متعهد" که اغلب به جریان‌های چپ گرایش داشتند با طرفداران "هنر اسلامی" که به سرعت در کادر موسسات تازه تاسیسِ موردِ حمایت حکومت گرد هم آمده بودند آغاز گشت.

ترجمه و کژفهمی فرهنگی

/
احمد امينيان
برزخ زبان فارسی ميان عربيت برآمده از دين و زبان ناشی از فرهنگ ايران پيش اسلامی به مترجمان ايرانی امکان می‌دهد تا با استفاده از اصطلاحات فارسی برای ترجمه مفاهيم مدرن، بار دينی و قرآنی را از بين برده و زبانی نو بسازند.

رويارويی سکولاريسم و اسلام اروپایی

/
احمد امینیان
چگونه بايستی از شريعت تاريخی در جلوه‌های قرآنی و نهاديش درگذشت؟ يا چگونه می توان آن را تعديل داده، هم آواز با غايات جامعه اروپايی کرد؟