Home > مقاله

دین و سیاست در اندیشه ادموند برک

/
امیر یحیی آیت‌اللهی
ادموند برک (۱۷۹۷-۱۷۲۹)، سیاستمدار و فیلسوف انگلیسی، دین مسیحیت را میراث کهن و گرانبهای سنت اروپا می‌داند. دلبستگی او به نظم و نظام کهن اروپا با رخداد انقلاب فرانسه نه تنها کم نشد، بلکه او...
Read More

علوم اجتماعی و تحول آن در ایران

/
کاظم ایزدی 
دراین نوشتار قصد داریم پیدایش وسیرتحول علوم اجتماعیِ درایران و کارکردآن را مورد تأمل و تعمق قرار بدهیم. ببینیم علوم اجتماعی، که درغرب از نیمه ی دوم قرن گذشته شکوفا شده وکاربردهای فراوان پیداکرده است در ایران درچه زمانی و چگونه مطرح شد.

دولت الهی، اسلام و مفهوم سیاسی جهان

/
رضا بهشتی معز
ژامبه در این اثر می‌خواهد ارتباط و نسبت مثلث شیعی: باطنی‌گری عصر صفویه، حکمت عقلی و اشراقی فلاسفه وقت و نیز فقه و حقوق زعمای شریعت را نشان داده و با برجسته ساختن نقش ملاصدرا، تصویر تازه‌ای از مفهوم فلسفی/عرفانی حاکمیت در اسلام ترسیم کند.

فارسی شکر است؛ داستانِ کشاکش و چرخشِ زبانی در عصرِ تجدّد

/
داریوش آشوری
«دیباچه»‌یِ یکی بود و یکی نبود، در روزگارِ خود، یک مانیفستِ زبانی بود که اهلِ قلم را به سرکشی در برابرِ استبدادِ ادبی فرامی‌خواند. این مانیفست می‌گوید، «همان جوهرِ استبدادِ سیاسیِ ایرانی، که مشهورِ جهان است، در مادّه‌یِ ادبیات نیز دیده می‌شود.» و برایِ رهایی از استبدادِ ادبی چاره را روی آوردن به زبانِ ساده‌یِ گفتاری می‌داند.

فساد دانشگاهی در ایران

/
ر. رمضانی
در نگاهی کلی، فساد در ایران شدید و فراگیر است. این واقعیت را نه‌تنها آمارهای بین‌المللی تأیید می‌کند بلکه حتا از آنچه از درون نظام سیاسی به بیرون درز می‌کند نیز به‌خوبی نمایان است. گاه‌به‌گاه، طیِ ستیزهایی میان گروه‌های سیاسی، پرده از فسادهایی بسیار درشت کنار می‌رود.

روشنفکران لائیک در ایران معاصر 

/
فرهاد خسروخاور، محسن متقی
دهه ٦٠ روشنفکران لائیک در تلاش چیرگی بر فضای عمومی بودند امروز آنان خود را جزئی از این فضای احساس میکنند. با تامل در تاریخ تحولات حوزه روشنفکری در غرب و ایران ما شاهد پایان آرمان‌گرایی‌های انقلابی بوده و روشنفکرانی که برای خود رسالتی پیامبر گونه قائل بودند اکنون آفتاب اقبالشان در حال غروب کردن است.

انقلاب فرهنگی؛ اقدامی نادرست در مقابله با اقدام نادرست دیگری

/
محسن کديور
در اردیبهشت ۱۳۵۹دانشگاه​‌ها کانون مبارزه با رژیم جوان انقلابی و لجستیک گروه​‌های مسلح جدایی‌طلب در استان​‌های مرزی شده‌بود. دانشجویان مسلمان انقلابی با هدف مقطعی و کاملاً سیاسی تعطیل دفاتر گروه‌​های سیاسی یادشده در دانشگاه​‌ها اقدام به بستن دانشگاه​‌ها کردند. اقدامی نادرست در مقابله با اقدام نادرست دیگری.

وزارت علوم دولت روحانی و دورنمای مبهم علوم انسانی

/
علی اصغر رمضانپور
آخرین مقاومت‌ها در میان برنامه ریزان آموزش عالی در ایران برای حفظ استاندارد‌ها جهانی در طراحی و برنامه ریزی علوم انسانی به پایان رسیده است. و آموزش علوم انسانی در دانشگاه‌های ایران بیش از پیش بنیادی مذهبی و ایدئولوژیک و دولتی پیدا می کند.

رشته ادبیات و علوم انسانی محدودتر می‌شود

/
هما فریور
شاید برخی از فارغ التحصیلان علوم انسانی در مقاطعی در ایجاد موج‌های اعتراضی در کشور تأثیرگذار بوده‌اند، اما نگاهی کوتاه به تاریخ اعتراضات در ایران نشان می‌دهد که کسانی که در حوزه علوم انسانی چه در آکادمی و چه خارج از آن فعال و مؤثر بوده‌اند عمدتاً از فارغ‌التحصیلان رشته‌های غیر علوم انسانی بوده‌اند.

ظهور عرفان و افول علوم انسانی

/
علی میرسپاسی
این مقاله استدلال می‌کند که عمدتاً عرفان و تفکر صوفیانه برای تضعیف علوم انسانی در ایران مدرن به کار گرفته می‌شود، چنانکه در مورد احمد فردید، داریوش شایگان، احسان نراقی و بسیاری دیگر مصداق پیدا می‌کند.

ناسیونالیسم مدرن در برابر ناسیونالیسم شیعی

/
نیما قاسمی‌
ناسیونالیسم مدرن، صلح‌طلب و اصلاح‌جو اساساً به نیت به حاشیه راندن همین ناسیونالیسم مذهبی شیعی خلق شده بود و همچون رقیبی برای آن عمل می‌کرد. همین امروز هم رقیب این گفتمان است.

پیوندها و تضادهای شیعه‌گری و ناسیونالیسم در ایران

/
محمد ایزدی
فقها و علمای شیعه تاریخ منطقه را تحت تاریخ اسلام و جنگ‌های داخلی آن می‌خوانند، نه بر اساس تاریخ ایران و روند تشکیل و ماندگاری آن. به همین دلیل، شیعی‌گری در مواردی با ایران‌گرایی و باستان‌گرایی ایرانی تضاد پیدا می‌کند.

یک رفرم دینی کامل؛ تاریخ اسلام مین‌گذاری شده است

/
حسن یوسفی اشکوری
راه حل مطئمن‌تر این است که یک رفرم دینی کامل در جوامع اسلامی ایجاد شود. در این رفرم لازم است به تعبیر اقبال لاهوری مسلمانان در کل دستگاه مسلمانی‌شان تجدید نظر کنند و مؤمنان «ناهمزمانی» را رها کرده و به «درزمانی» برسند.

مرگ تدریجی دانشگاه

/
تری ایگلتون/ مترجم: محمدهادی جمالی
در همین حین که استادها به مدیران بدل می‌شوند، دانشجویان نیز تبدیل به مشتری و مصرف‌کننده می‌شوند. دانشگاه‌ها به‌منظور تأمین و حفاظت از مخارج و شهریه‌شان، یکی‌یکی در تقلا و دست‌وپا زدن غیرمحترمانه‌ای به جان هم می‌افتند. در دل این افتضاح، بیشتر از همه، این علوم انسانی است که له می‌شود.

جمهوری اسلامی، پروژه‌ای برای پیوند ملت با امت

/
بابک مینا
آنچه امروز به‌درستی «ملی‌گرایی شیعی» می‌خوانیم، پدیده‌ای نیست که به طور ناگهانی و از عدم ظهور کرده باشد، بلکه از ابتدا به گونه‌ای بالفعل در تخیل سیاسی نظریه‌پردازان و بنیان‌گزاران اصلی اسلام‌گرایی شیعی از جمله خود آیت الله خمینی حضور داشت.

نسبت دین و سیاست؛ رالز در برابر اشمیت

/
میثم بادامچی
پاسخ‌های میثم بادامچی به دو پرسش‌ وب‌سایت آزادی اندیشه درباره رابطه اسلام و سیاست: صورت‌بندی اشمیتی و ضد لیبرال از امر سیاسی راه را بر پیوند میان مذهب و رادیکالیسم می‌گشاید، ولی صورت‌بندی رالزی و لیبرال این راه را می‌بندد.

چرا مذهب با رادیکالیسم پیوند می‌خورد؟

/
حسن فرشتیان
پاسخ‌های حسن فرشتیان به دو پرسش‌ وب‌سایت آزادی اندیشه درباره رابطه اسلام و سیاست: پنهان شدن دین، تفاسیر و پروژه‌های دین را نیز پنهان می‌کند. «امر پنهانی» از نقد مصون می‌ماند و زمینه‌های رادیکال شدن آن فراهم می‌شود.

برابری و آزادی باید ترجمه‌ را تاب آورند

/
گفتگوی نیره توحیدی با جودیت باتلر/ ترجمه ماندانا زندیان
اصول جهانی عدالت، برابری و آزادی باید به زبان‌های گوناگون ترجمه، و در عین حال بر اساس فرهنگ‌های گوناگون شرح داده شوند. این برخورد نه به معنای نسبی دانستن این اصول است، نه تحمیل هنجارهای تجریدی غرب به مناطق و جنبش‌هایی که واژگان و رفتارهای متفاوتی را ترجیح می‌دهند.

پیکرِ زن ایرانی در فرهنگِ اسید پاشی

/
رضا کاظم‌زاده
در جامعه ما سرکوب افکار و احساسات و واپس راندن آن به ناخودآگاه جمعی ایرانی، از ضایعات تروماتیک تابو ساخته است؛ تابوهایی که همه ی ما تحت تاثیرات روانی آن زندگی کرده و نفس می کشیم.

۱۰ نکته درباره دموکراسی

/
محمدرفیع محمودیان
دموکراسی همیشه رادیکال است. دموکراسی همیشه به گفته رانسیر برهم زننده نظم و ساختارهای شکل گرفته بسته سیاسی و اجتماعی است. دموکراسی رادیکال دموکراسیِ تبلور یافته در همه عرصه های زندگی است.

امتناع نظری و عملی علم دینی

/
حسن یوسفی اشکوری
علم ماهیتاً و موضوعاً دینی‌شدنی نیست مگر به اعتبار ثانوی. همان‌ گونه که دین هم ماهیتاً و موضوعاً علمی‌شدنی نیست مگر به اعتبار ثانوی. زیرا که علم و دین دو موضوع متفاوت‌اند و متمایز و هریک کارکرد ذاتی خاصی دارند.

روشنفکری دینی و مسئله شرّ

/
محمدرضا نیکفر
محمدرضا نیکفر − در این نوشته درباره موضع دین در قبال مسئله شر بحث می‌شود و در مورد اسلام از آمیختگی آن با شرارت سخن می‌رود.

آزادگی از دیدگاه رازی: خرد در ستیز با پیامبری و دین

/
آرش جودکی
رازی تنها کسی است که در درازنای تاریخ فرهنگی ما بر پایه‌ی گمانه‌ی برابری هوش، و نه تنها خرد، سروری پیامبران و امامان را به پرسش کشیده است. چنین انگاره‌ای می‌تواند امروز چشم‌انداز دیگری در برابر اندیشه‌ی سیاسی بگشاید.

زبانِ تجدّد

/
داریوش آشوری
پیدایش و گسترشِ نهادهایِ مدرن، وام‌گیریِ معنا از راهِ ترجمه یا وام‌گیریِ واژه، به‌ویژه از زبانِ فرانسه، راهي ناگزیر برایِ گشودنِ زبانِ فارسی به رویِ جهانِ مدرن و زبانِ آن بود. این زبان اگرچه نام‌اش هنوز فارسی بود، در حقیقت، زبانِ دورگه‌اي بود.

جایگاه سخن آرامش دوستدار

/
احمد امينيان
يکی از آفت های جامعه باز در حال حاضر خلط عقيده و کارشناسی است. چيزی که باعث می شود دست آورد های کارشناسانه جايگاه سخن فهميده نشوند.